Het verhaal van Dilan

In november 2011 hoorden we dat er een pleeggezin gezocht werd voor een 17-jarige jongen die afkomstig was uit Noord-Irak. Hij verbleef op dat moment al meer dan een jaar in een Lokaal Opvang Initiatief (LOI). Als enige Koerdische jongen tussen voornamelijk Afghanen vond hij er zijn draai niet. Zijn begeleidster vermoedde dat een pleeggezin voor hem een oplossing zou kunnen zijn, want Dilan was er nog niet klaar voor om zelfstandig te gaan wonen.

We hadden al heel wat ervaring met pleegzorg, ook voor tieners. Op dat moment hadden we echter geen pleegkinderen die in ons gezin verbleven. Onze dochter Emilia (17 jaar) zou de zomer nadien voor een uitwisselingsjaar naar Ecuador vertrekken. We hadden al het idee om zelf gastgezin te zijn voor een uitwisselingsstudent. Onze zoon Nathan (15 jaar) zag zo’n tijdelijke broer wel zitten. Deze jongen had echter veel meer nood aan een gezin, redeneerden we. En zo kwamen we in contact met Dilan.

De eerste maal dat hij op bezoek kwam, was hij heel erg verlegen, hij durfde ons zelfs niet aankijken. Hoewel hij volgens zijn begeleidster al goed Nederlands kon, sprak hij erg weinig. Wat ons opviel was dat hij ontzettend beleefd en behulpzaam was. Hij deed duidelijk zijn best om erbij te horen. We hebben de tijd genomen om aan elkaar te wennen. Na enkele proefcontacten die goed verlopen waren, zagen zowel Dilan als wij het zitten. Begin 2012 kwam hij bij ons wonen. Het werd het begin van een bijzonder boeiende maar emotionele pleegzorgervaring.

Hoewel we benieuwd waren naar wat Dilan in zijn leven had meegemaakt, probeerden we daar niet te veel naar te vragen. Als het onderwerp familie of geboorteland ter sprake kwamen, voelden we bijna letterlijk zijn onbehagen. Zo hebben we ook nooit geweten of hij moslim of Christen is. "Ik ben niet meer van Irak, ik ben nu van België", was een antwoord dat we vaak kregen. Hij leek ons erg eenzaam: hij wilde niet aansluiten bij de Chiro, scouts of een sportvereniging, zocht geen contact met klasgenoten en bracht geen vrienden mee naar huis. Door onze vroegere ervaringen met tieners in pleegzorg, dachten we dat het vertrouwen wel zou groeien en dat Dilan na verloop van tijd wel ‘los’ zou komen. Maar dat gebeurde niet…. Dilan was vriendelijk en behulpzaam, maar hield emotioneel afstand van iedereen in zijn omgeving.

In maart 2012 werd Dilan 18 jaar. Het werd geen blij feest, want 3 dagen na zijn 18de verjaardag kreeg hij een uitwijzingsbevel. We hadden de bui al zien hangen, want we wisten dat Dilan slechts een verblijfsvergunning tot zijn 18de verjaardag had. Een uitwijzingsbevel betekent echter niet dat je wordt opgepakt en teruggestuurd naar je land van herkomst. Dilan kon nog bij ons blijven, maar kreeg het emotioneel erg moeilijk. Zijn hele toekomst was immers een groot vraagteken. Hij kon zijn schooljaar nog afmaken (hij studeerde voor kapper en deed stage in een rusthuis), maar wat daarna? Zijn gemoedsgesteldheid varieerde voortdurend van kwaad naar opstandig en dan weer verdrietig. Emotioneel nam hij nog meer afstand van ons gezin dan voordien. We hebben alles geprobeerd om ervoor te zorgen dat Dilan toch op een legale manier in België zou kunnen blijven: we gingen samen met hem naar de Iraakse ambassade, we brachten hem in contact met hulpverleners die zijn taal spraken, we gingen met hem naar drie advocaten… Dilan kon niet begrijpen dat het zo moeilijk was om in België te blijven en verklaarde alle advocaten onbekwaam. Op een bepaald moment bood hij ons zelfs geld aan om zijn papieren in orde te krijgen. Het kostte ons veel moeite om duidelijk te maken dat het bekomen van verblijfspapieren geen kwestie van geld was.

Dit is geen verhaal met een happy end. Eind juli 2012 besloot Dilan bij ons te vertrekken. Dat gebeurde nadat (goedbedoelende) hulpverleners hem hadden proberen te overtuigen om te kiezen voor vrijwillige terugkeer naar Irak. Toen was er nog geen sprake van oorlog en was Noord-Irak een relatief veilig gebied. Als hij voor vrijwillige terugkeer koos, zou hij er enkele maanden terecht kunnen in een opvangprogramma voor jongeren. Hij ging echter nog liever dood dan terug te keren, zei hij. Omdat hij ons niet langer tot last wou zijn, besloot hij te vertrekken. We drukten hem op het hart dat een nieuwe asielaanvraag in een ander Europees land geen kans maakte, maar het mocht niet baten. Het duurde maanden voor we iets van Dilan hoorden. We vreesden al dat hem iets overkomen was, toen we via Facebook vernamen dat hij in Zweden was en daar ook probeerde asiel te krijgen. Het was het begin van een jarenlange zwerftocht door Europa, waarbij hij zowat om het half jaar teruggestuurd werd naar België, omdat hij in ons land zijn eerste asielaanvraag indiende.

We hebben nog steeds contact met Dilan, onlangs was hij nog op bezoek. Momenteel loopt zijn zoveelste asielaanvraag. Terug naar Irak kan hij niet, in het gebied waar hij vandaan komt is er nu oorlog. Asiel krijgen is zijn enige toekomstperspectief….

Als mensen me vragen of ik het opnieuw zou doen, aarzel ik. We hebben de impact van dit pleegzorgavontuur op ons gezin erg onderschat. Hoe een pleegzorgverhaal zal uitdraaien, weet je echter nooit op voorhand. Toch blijf ik er van overtuigd dat elk kind de kans moet krijgen om in een gezin op te groeien, ongeacht waar het vandaan komt.