Pleegzorg als verrijking

“Elk kind verdient een kans”, gaat Tom verder. “Je zal maar opgroeien in een deel van de wereld waar je moet vluchten. Of hier moeten opgroeien in moeilijke omstandigheden.”

Ook een eerste korte pleegzorgplaatsing, waarbij snel duidelijk werd dat de betreffende jongere niet meer in een gezin kon aarden, veranderde niets aan het idee dat ze een goed pad hadden gekozen. F. volgde snel, een jongeling uit Afghanistan. Hij kwam in februari 2023 bij hen wonen. Ze gingen hem halen in het opvangcentrum, waar het vol zat met jongens zoals hij. Eigenlijk wilden Tom en Sarah ze het liefst allemaal meenemen, maar dat kan natuurlijk niet.

“We hebben geen seconde spijt gehad van deze sprong in het ongewisse. Je kunt je hier niet echt op voorbereiden, je leert al doende. Maar we hebben al ontzettend veel gekregen en geleerd door deze ervaring. Cultureel, muzikaal, over onszelf. In het begin was het zoeken naar verbinding. Dat hebben we heel snel gevonden via koken. ‘HelloFresh’ was daarin grappig genoeg een goed instrument. Het hielp om F. life skills te leren en tegelijk zijn Nederlands te oefenen. Toen we genoeg woorden hadden gevonden voor de gewone dingen, zochten we ook naar mogelijkheden om moeilijke onderwerpen aan te snijden. We zijn dan begonnen met kijken naar documentaires over Afghanistan en zijn leefwereld. Wij leerden die heel snel kennen, want F. wilde zoveel met ons delen over zichzelf en zijn cultuur. Heerlijk was dat. Hij kreeg de kans meer te zijn dan een vluchteling. Hij kon ons tonen wie hij was en dat creëerde een vertrouwensband. Na verloop van tijd kwamen we op het punt dat hij niet alleen zijn verhaal deelde, maar ook wat wederkerigheid kon tonen. Door interesse in anderen te tonen en sociale vaardigheden te verwerven, zagen we zijn persoonlijkheid enorm groeien. Het is prachtig hoe hij is geëvolueerd. Het was voor ons echt een boeiende periode.”

“Van een vluchteling word je geen ouder, maar je hecht je wel”, gaat Tom verder. “Je ziet hem steeds liever. Eerst wist F. niet dat zijn ouders nog leefden. Het moment dat hij te horen kreeg dat ze wel nog in leven waren, viel er een loodzware last van F.’s schouders en kon hij iets ontspannener functioneren in ons gezin en op school. Het was reikhalzend met hem uitkijken naar de dag dat hij zijn gezin zou terugzien. Intussen is hij met zijn familie herenigd.”

“Om F.’s familie een zo goed mogelijke startkans te geven in België, hebben we samen met vrienden en familie een crowdfunding opgezet door een rommelmarkt te organiseren. Doneren aan het gezin van F. was ook een vorm van helpen. We konden uiteindelijk een gemeubileerde woning aanbieden met een gevulde koelkast. Die crowdfunding was ontzettend hartverwarmend. Het heeft ons getoond hoeveel mensen bereid zijn te helpen. Van de bakker om de hoek tot mijn familie in Amerika”, vertelt Sarah. “Het toonde ook dat er ontzettend veel alternatieven zijn om iets te betekenen zonder pleeggezin te willen worden. Pleegzorg is erg intensief, maar weinig in mijn leven was zinvoller. Iemand opnemen in ons gezien heeft veel bij mezelf teweeggebracht. Ik kreeg meer zelfinzicht, meer begrip voor de situatie en het gedrag van anderen en een inzicht in de wereld die je niet kan leren of krijgt door de krant te lezen”, gaat Sarah verder.

“Deze vorm van pleegzorg tikt alle vinkjes aan”, zegt Tom: “Je leert over jezelf, over andere religies, andere culturen, andere manieren van denken en emoties uitdrukken. Zo was het bijna poëtisch hoe F. tegen ons sprak. Over zijn situatie als vluchteling had hij het over een ander hoofdstuk in zijn boek. Er zijn ook misverstanden over de minder uitbundige mimiek van Afghanen. Ze glimlachen minder en dan lijken ze misschien nors of verdrietig, maar ze tonen hun enthousiasme alleen minder. Het is vergelijkbaar met het verschil in expressiviteit tussen Nederlanders en Belgen, denk ik”, zegt Tom.

Sarah gaat verder: “Er waren een tijd terug auto-inbraken in de buurt. In de krant werd verwezen naar “de Afghanenstraat”. De haatspraak onder het artikel was zo gemeen en oneerlijk dat ik dacht: ik ben zo blij dat we sommige mensen door hen in contact te brengen met F. het inzicht hebben gegeven dat het niet oké is om iedereen over dezelfde kam te scheren. De ontmoeting met een persoon kan dus je blik op alles helemaal veranderen. De rommelmarkt heeft ons getoond hoeveel solidariteit er nog is. De meeste mensen deugen en hebben nog veel sympathie voor anderen. We vergeten dat soms omdat er veel haat circuleert op het internet. Ik geloof dat er nog veel potentiële pleegzorgers zijn of minstens mensen die op een of andere manier een positieve bijdrage willen leveren in de strijd van anderen.”

Tom vat nog even samen: “Pleegzorg vraagt geduld, luisterbereidheid, je willen verplaatsen in de situatie van een ander. Geen exotisme, geen paternalisme, geen naïviteit, maar wel oprechte nieuwsgierigheid naar wie die andere mens is. En dankbaarheid omdat wij niet in zijn schoenen staan. Eigenlijk hoef je jezelf maar een vraag te stellen: wat zou ik willen dat er gedaan wordt als ik in de situatie zat? In onze pleegzorgsituatie waren de ouders eerst minder nauw betrokken, maar dat kan ook een valkuil zijn. Je wil namelijk niet hun plaats innemen.

Toen de ouders van F. in België arriveerden hadden zij maar één universele wens voor hun kinderen, namelijk dat zij de best mogelijke opvoeding zouden krijgen. Hoe anders we op het eerste gezicht lijken, we zijn uiteindelijk allemaal gelijk. We willen allemaal een gelukkig leven leiden met wie ons lief is.

Er zijn dus veel redenen om een pleegzorggezin te zijn. Pleegzorg is een avontuur, het kan dus best wel hobbelig zijn. Maar het is ook zo verrijkend. Onze deur staat in elk geval open voor een nieuw avontuur.”

Heb je ook interesse in pleegzorg voor jonge vluchtelingen? Schrijf je dan in voor een digitale infosessie over pleegzorg voor jonge vluchtelingen op 24 juni 2025.